Zeytinyağı Nasıl Desteklenmeli?

ZEYTİNYAĞINDA ASLINDA KİM DESTEKLENİYOR?

Tayfun Özkaya 5.1.2011

Zeytinyağı üretimini arttırmak ve herkesin bundan yararlanmasını sağlamak çok önemli. Zeytinyağı adeta mucizevî bir ürün. Üretimin artması için üreticinin de para kazanması gerekiyor. Uygulanan destekleme politikası ise adeta sadece büyük zeytinyağı sanayicilerine ve tüccarlarına yarıyor gibi. Hatta bizden zeytinyağı alıp dünyaya markalı olarak ihraç eden İtalyan sanayici ve ihracatçıları bile uyguladığımız politikadan memnundur sanırım.

2010 yılında zeytinyağı üreticisine litrede 30 kuruş prim verilmişti. Bu destek Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli içerisinde yapıldı. Ancak bu primden üreticilerin çoğu yaralanamıyor. Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Başkanı Cahit Çetin’in söylediğine göre geçtiğimiz yıl zeytinyağı üretiminin sadece %25 için prim talep edilmiş. Yararlanan üretici oranı ise bundan çok daha az. Gödence Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Özcan Kokulu köyünde tek bir kişinin bile bu desteklerden yararlanmak için başvurmadığını söyledi. Diyelim ki 1000 kilo zeytinyağı satıyorsunuz. Bütün alacağınız prim 300 TL. Bunu almak için bazı masraflar yapmanız gerekiyor. Örneğin Ziraat Odası aidatını kesiyor vb. Satışınız daha da düşükse- ki çoğu için durum böyle- elinize geçen para da düşüyor. Birçok kişi değmez diyor. Daha ziyade büyük üreticiler bu primden yararlanıyor.

Bu prim sistemi ABD ve Avrupa Birliğinin istediği tarzda. Ticaretle uğraşanlar da bu sistemi seviyorlar. Güya serbest piyasayı bu tarz etkilemiyor. Gerçekte serbest piyasa falan yok. Güçlüler bu alanda da fiyatı belirliyorlar. Diyelim ki devlet primi 30 kuruştan bir liraya çıkardı. Yani 70 kuruş arttırdı. Büyük sanayiciler ve tüccarlar istediği fiyatı büyük ölçüde belirlediklerine göre alış fiyatlarında 70 kuruş indirim yapamazlar mı? Diğer koşullar da uygunsa bence yapabilirler. O zaman bu destek artışı kime gitmiş oluyor? Şüphesiz güçlülere. Ödeyen ise devlet. Daha doğrusu vergi ödeyen herkes. Hatta bunun içinde köylüler de var. Üreticinin eline geçen fiyat düşünce bu ürünü ihraç etmek veya iç piyasaya satmak daha kârlı oluyor.

Buna göre doğru destekleme politikası üreticiyi ve onu destekleyen kooperatifleri piyasada güçlü yapmaktan geçiyor. Bunun ayrıntıları tartışılabilir. Kooperatiflere ürünü kaliteli bir şekilde depolayacağı tesisler yapmaları için yardım edilebilir. Gene kooperatiflere iyi fiyat verebilmeleri için düşük faizli kredi sağlanabilir. Bunlar yapılırsa üretimi destekleyecek diğer politikalarla birlikte üreticinin eline daha iyi bir fiyat geçebilir. Avrupa Birliği dekara 500 Euro destek yapmakta. Bu destek Türkiye’ninkine göre daha yüksek bir değer. Ancak Avrupa Birliğinin bu destek sistemi de bizimkine benzer. Bu nedenle Avrupa Birliğinde zeytinyağı fiyatları düşük. Dolayısıyla orada da bu politikadan daha çok sanayici ve ticari kesim yararlanıyor. Ancak Avrupa Birliğinde bizden farklı olarak fiyatların çok düşmesine engel olmak üzere depolama için gerekirse destek de yapılabiliyor. Bu ise bizdeki politikaya oranla daha çiftçi yanlısı bir unsur. Bizde bu da yok.

Türkiye’de ticari kesim ve sanayiciler her yıl bir de DIR (Dahilde işleme Rejimi) dedikleri bir önerileri oluyor. Zeytinyağı ihraç etmek için ithal edilirse gümrük vergisi alınmamasını öneriyorlar. İlk başta ülke üretimine zarar vermeyecekmiş gibi görünse de bundan yaralanarak üretici eline geçen fiyatları düşürmek yönünde etki bekledikleri çok açık. Bu nedenle kooperatifler bu politikaya karşı çıkıyorlar.

Türkiye halkının çıkarı ise olabildiğince zeytinyağını çok üretip, hatta hiç ihraç etmeden hepsini yurt içinde tüketmekten geçiyor. Böylelikle herkes sağlıklı olacak. İlaca ve tedavilere harcanacak para azalacak. Zeytinyağında uygulanan destekleme politikası çiftçi ve tüketici dostu değil.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>